Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 bất ngờ cải thiện mạnh, cho thấy hoạt động sản xuất đang lấy lại nhịp tăng trưởng sau giai đoạn chững lại trước đó. Theo dữ liệu từ S&P Global, PMI ngành sản xuất Việt Nam tăng lên 52,8 điểm, cao hơn đáng kể so với mức 50,5 điểm của tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. Việc chỉ số tiếp tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm cho thấy điều kiện kinh doanh trong ngành sản xuất đang mở rộng trở lại, phản ánh sự cải thiện rõ hơn ở đơn hàng mới, sản lượng và hoạt động mua hàng.
Động lực chính giúp PMI tháng 5 tăng mạnh đến từ sự phục hồi của số lượng đơn đặt hàng mới. Sau khi giảm nhẹ trong tháng 4, đơn hàng mới đã tăng trở lại với tốc độ nhanh nhất trong ba tháng. Đây là tín hiệu tích cực, bởi đơn hàng mới thường phản ánh khá trực tiếp sức cầu của thị trường cũng như mức độ tự tin của khách hàng trong ngắn hạn. Khi lượng đơn hàng cải thiện, các doanh nghiệp sản xuất có thêm cơ sở để đẩy mạnh sản lượng, bổ sung nguyên vật liệu và củng cố kế hoạch sản xuất trong các tháng tiếp theo.
Sản lượng sản xuất tiếp tục tăng trong tháng 5, đánh dấu tháng tăng thứ 13 liên tiếp. Tốc độ tăng cũng đạt mức nhanh nhất kể từ tháng 2, cho thấy các doanh nghiệp đã phản ứng tương đối nhanh trước sự cải thiện của nhu cầu. Cùng với đó, hoạt động mua hàng tăng lần đầu tiên trong ba tháng, phản ánh nhu cầu tích trữ nguyên vật liệu nhằm phục vụ các đơn hàng mới. Đây là điểm đáng chú ý vì hoạt động mua hàng thường đi trước sản xuất, qua đó cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp đối với triển vọng đơn hàng trong ngắn hạn đã tích cực hơn.
Tuy nhiên, bức tranh PMI tháng 5 không hoàn toàn chỉ mang màu sắc tích cực. S&P Global lưu ý rằng một phần mức tăng có thể đến từ hoạt động tích trữ hàng hóa của khách hàng trước lo ngại gián đoạn chuỗi cung ứng do xung đột Trung Đông. Điều này đồng nghĩa đà phục hồi hiện tại chưa chắc phản ánh hoàn toàn sự cải thiện bền vững của nhu cầu tiêu dùng cuối cùng, mà có thể bao gồm cả yếu tố phòng thủ ngắn hạn trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, cần thêm dữ liệu trong các tháng tới để xác nhận liệu xu hướng tăng của đơn hàng có thực sự ổn định hay không.
Đơn hàng xuất khẩu mới cũng tăng trở lại trong tháng 5, qua đó kết thúc chuỗi giảm kéo dài hai tháng. Dù vậy, tốc độ tăng vẫn ở mức nhẹ, cho thấy nhu cầu quốc tế chưa thực sự bứt phá. Các vấn đề liên quan đến chi phí vận tải, logistics và tình trạng chậm trễ trong giao hàng vẫn đang gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu. Điều này phản ánh môi trường bên ngoài vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng, xung đột địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục biến động.
Điểm đáng lo ngại nhất trong báo cáo PMI tháng 5 là áp lực chi phí đầu vào. Chi phí của các nhà sản xuất tiếp tục tăng nhanh, đánh dấu tháng tăng thứ tư liên tiếp và đạt tốc độ cao nhất kể từ tháng 4/2011. Theo phản ánh từ doanh nghiệp, nhiên liệu, dầu và chi phí vận tải là những yếu tố chính kéo giá đầu vào đi lên. Trong bối cảnh đó, giá bán đầu ra cũng tiếp tục tăng và vẫn nằm trong nhóm các mức tăng mạnh nhất trong khoảng 15 năm trở lại đây, dù tốc độ tăng đã chậm lại so với tháng trước.
Áp lực chi phí gia tăng có thể tạo ra thách thức kép cho doanh nghiệp. Nếu chuyển phần lớn chi phí sang giá bán, doanh nghiệp có thể bảo vệ biên lợi nhuận nhưng lại làm gia tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến sức mua. Ngược lại, nếu không thể tăng giá tương ứng, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp, đặc biệt với những doanh nghiệp có khả năng định giá yếu hoặc phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu. Vì vậy, khả năng kiểm soát chi phí và duy trì biên lợi nhuận sẽ là yếu tố phân hóa quan trọng giữa các doanh nghiệp sản xuất trong thời gian tới.
Một điểm khác cần lưu ý là dù đơn hàng và sản lượng cải thiện, các doanh nghiệp vẫn tiếp tục giảm số lượng nhân viên. Điều này cho thấy khu vực sản xuất vẫn còn năng lực dư thừa và chưa thực sự bước vào trạng thái mở rộng mạnh về lao động. Lượng công việc tồn đọng cũng giảm tháng thứ hai liên tiếp, phản ánh việc các doanh nghiệp vẫn đủ khả năng xử lý đơn hàng hiện tại mà chưa cần gia tăng đáng kể nguồn lực.
Tổng thể, PMI tháng 5/2026 là tín hiệu tích cực đối với kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngành sản xuất giữ vai trò quan trọng với tăng trưởng, xuất khẩu và việc làm. Tuy nhiên, đà phục hồi này vẫn cần được nhìn nhận thận trọng do còn chịu ảnh hưởng từ yếu tố tích trữ hàng, rủi ro chuỗi cung ứng và áp lực chi phí đầu vào rất lớn. Với thị trường chứng khoán, số liệu PMI tích cực có thể hỗ trợ kỳ vọng phục hồi của các nhóm ngành sản xuất, logistics, xuất khẩu và khu công nghiệp. Dù vậy, cơ hội sẽ tiếp tục phân hóa, ưu tiên các doanh nghiệp có đơn hàng ổn định, năng lực kiểm soát chi phí tốt và khả năng bảo vệ biên lợi nhuận trong môi trường giá đầu vào tăng cao.