Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông liên tục biến động, Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố rằng cuộc chiến với Iran “sắp kết thúc”, đồng thời nhấn mạnh thị trường chứng khoán có thể bùng nổ mạnh mẽ nếu kịch bản hòa bình trở thành hiện thực. Đây là phát biểu mang tính định hướng tâm lý rõ rệt, khi thị trường toàn cầu đang nhạy cảm với từng diễn biến liên quan đến xung đột này.
Thực tế cho thấy, trong suốt thời gian chiến sự leo thang, thị trường tài chính toàn cầu đã trải qua những biến động mạnh. Việc gián đoạn nguồn cung năng lượng – đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% dầu toàn cầu – đã khiến giá dầu tăng vọt, kéo theo áp lực lạm phát và khiến thị trường chứng khoán chịu nhiều sức ép.
Tuy nhiên, mỗi khi xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng, thị trường lại phản ứng rất nhanh theo hướng tích cực. Trước đó, chỉ cần thông tin về một lệnh ngừng bắn tạm thời, giá dầu đã giảm mạnh và chứng khoán toàn cầu đồng loạt tăng điểm. Điều này cho thấy mức độ nhạy cảm rất cao của dòng tiền đối với yếu tố địa chính trị.
Phát biểu của ông Trump lần này vì vậy mang hàm ý lớn hơn một tuyên bố chính trị. Nó đóng vai trò như một “tín hiệu dẫn dắt kỳ vọng”, khi nhà đầu tư bắt đầu định giá lại khả năng giảm rủi ro hệ thống nếu chiến sự kết thúc. Trong kịch bản tích cực, ba yếu tố có thể hỗ trợ mạnh cho thị trường:
Thứ nhất, giá dầu hạ nhiệt sẽ giúp giảm áp lực chi phí đầu vào và lạm phát, tạo điều kiện cho các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ hơn.
Thứ hai, tâm lý nhà đầu tư cải thiện, đặc biệt là dòng tiền quay trở lại các tài sản rủi ro như cổ phiếu, thay vì trú ẩn vào vàng hay trái phiếu.
Thứ ba, hoạt động thương mại và chuỗi cung ứng được khôi phục, từ đó hỗ trợ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp – yếu tố cốt lõi của thị trường chứng khoán.
Tuy nhiên, thị trường hiện không chỉ phản ứng với “kỳ vọng”, mà còn rất thận trọng với tính bền vững của các tuyên bố. Thực tế, trong giai đoạn vừa qua, những phát biểu mang tính “xoay chiều” của ông Trump – từ leo thang quân sự đến ngừng bắn – đã khiến thị trường liên tục biến động mạnh và khó dự đoán.
Bên cạnh đó, các tổ chức quốc tế cũng cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài hoặc leo thang trở lại, rủi ro đối với kinh tế toàn cầu là rất lớn. Trong kịch bản xấu, giá năng lượng tăng cao kéo dài có thể đẩy lạm phát lên mức cao và thậm chí làm chậm tăng trưởng toàn cầu.
Một điểm đáng chú ý khác là bản thân chính quyền Mỹ cũng rất nhạy cảm với phản ứng của thị trường. Các nghiên cứu cho thấy những quyết định chính sách liên quan đến Iran thường có mối liên hệ chặt chẽ với diễn biến của thị trường tài chính, đặc biệt là khi cổ phiếu và trái phiếu giảm sâu. Điều này cho thấy thị trường không chỉ phản ánh chính sách, mà còn có thể ảnh hưởng ngược lại đến quyết định của nhà lãnh đạo.
Nhìn tổng thể, tuyên bố của ông Trump về việc chiến tranh sắp kết thúc có thể xem là một “catalyst” quan trọng cho thị trường trong ngắn hạn. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, khả năng chứng khoán toàn cầu – đặc biệt là Mỹ – bước vào một nhịp tăng mạnh là hoàn toàn có cơ sở.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất vẫn nằm ở tính không chắc chắn của tiến trình địa chính trị. Khi các cuộc đàm phán chưa đạt được thỏa thuận rõ ràng và các bên vẫn giữ lập trường cứng rắn, thị trường sẽ tiếp tục dao động giữa hai trạng thái: kỳ vọng bùng nổ và nỗi lo bất ổn.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cần nhìn nhận rõ: thị trường hiện tại không chỉ là câu chuyện về kinh tế hay lợi nhuận doanh nghiệp, mà đang bị chi phối mạnh bởi địa chính trị và kỳ vọng chính sách – những yếu tố có thể thay đổi rất nhanh chỉ trong một tuyên bố.