Ngân hàng Nhà nước đã quay lại bơm ròng trên thị trường mở sau ba tuần hút ròng liên tiếp, cho thấy áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt. Trong tuần qua, lượng bơm ròng đạt hơn 3.961 tỷ đồng. Tổng lượng giấy tờ có giá lưu hành qua kênh cho vay cầm cố hiện ở mức hơn 229.652 tỷ đồng, trong khi kênh tín phiếu tiếp tục không phát sinh giao dịch mới.
Diễn biến này đáng chú ý bởi trước đó thị trường tiền tệ đã trải qua giai đoạn căng thẳng rõ rệt. Ngay phiên đầu tuần, NHNN bơm khoảng 13.000 tỷ đồng, cùng thời điểm lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng lên 6,2%/năm. Sau đó, lãi suất giảm dần về cuối tuần và kết tuần ở mức khoảng 3,2%/năm. Điều này cho thấy việc bơm ròng đã phần nào giúp làm dịu áp lực ngắn hạn, nhưng chưa đủ để khẳng định thanh khoản hệ thống đã trở lại trạng thái dư thừa.
Trước đó trong tháng 5, lãi suất liên ngân hàng VND kỳ hạn qua đêm bình quân đã tăng lên 6,21%, cao hơn mức 5,62% của tháng 4. Đến cuối tháng 5, lãi suất qua đêm có thời điểm vọt lên 7,03%/năm. Đây là tín hiệu cho thấy thanh khoản trong hệ thống ngân hàng đang chịu sức ép đáng kể, đặc biệt khi nhu cầu tín dụng tăng nhanh trong khi tốc độ huy động vốn không theo kịp.
Theo đánh giá của Vietcap, áp lực thanh khoản chủ yếu đến từ các yếu tố rút thanh khoản ngắn hạn, bao gồm lượng lớn các khoản repo OMO đáo hạn và lượng đáng kể tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng thương mại đến hạn. Khi những dòng tiền này rút ra khỏi hệ thống, các ngân hàng phải cạnh tranh nguồn vốn mạnh hơn trên thị trường liên ngân hàng, kéo lãi suất ngắn hạn tăng cao.
Ở một góc nhìn khác, Chứng khoán MB cho rằng việc NHNN chỉ đạo các ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay đầu ra cũng khiến lãi suất huy động khó tăng mạnh như quý I. Điều này tạo ra thế giằng co: một mặt ngân hàng cần vốn để đáp ứng tăng trưởng tín dụng, mặt khác lại chịu áp lực giữ mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hỗ trợ nền kinh tế. Khi huy động không tăng tương ứng với tín dụng, áp lực sẽ dồn lên thị trường liên ngân hàng.
Dù nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất huy động trong tháng 4 và tháng 5, mặt bằng lãi suất vẫn đang neo ở vùng cao do đã tăng khá mạnh trong quý I. Đáng chú ý, một số ngân hàng vẫn tiếp tục tăng lãi suất huy động trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh gần gấp đôi tốc độ huy động vốn. Ngay cả nhóm ngân hàng quốc doanh cũng bắt đầu điều chỉnh lãi suất, trong đó BIDV tăng lãi suất kỳ hạn 6–36 tháng thêm 0,8–1,2 điểm phần trăm. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực huy động vốn không chỉ xuất hiện ở nhóm ngân hàng tư nhân, mà đã lan sang cả nhóm ngân hàng lớn.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu NHNN nghiên cứu nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng thương mại được tính vào nguồn vốn huy động. Đồng thời, ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi có thể được sử dụng để mua bán lại trái phiếu Chính phủ hoặc gửi có kỳ hạn tại ngân hàng thương mại, nhằm tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Đây có thể là một giải pháp bổ sung thanh khoản quan trọng cho hệ thống trong thời gian tới.
Tựu trung, việc NHNN bơm ròng trở lại là tín hiệu hỗ trợ tích cực, giúp hạ nhiệt lãi suất liên ngân hàng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, áp lực thanh khoản vẫn chưa biến mất khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, tiền gửi Kho bạc biến động và nhu cầu vốn trung dài hạn của nền kinh tế còn lớn. Với thị trường tài chính, biến số cần theo dõi không chỉ là NHNN bơm hay hút ròng từng tuần, mà là xu hướng lãi suất liên ngân hàng, tốc độ tăng tín dụng, diễn biến huy động vốn và khả năng phối hợp giữa dòng tiền Kho bạc với điều hành tiền tệ. Nếu thanh khoản tiếp tục căng, mặt bằng lãi suất khó giảm sâu và nhóm ngân hàng sẽ phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng, NIM và an toàn thanh khoản.