Tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2025 ước đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, mức cao nhất từ trước tới nay, phản ánh rõ nét sự cải thiện mạnh mẽ của nền tài khóa và hiệu quả trong công tác quản lý thu. Con số này vượt xa dự toán được giao và ghi nhận mức tăng rất lớn so với năm trước, cho thấy dòng chảy kinh tế đã phục hồi trên diện rộng, từ sản xuất – kinh doanh trong nước cho tới hoạt động thương mại quốc tế và các nguồn thu tài sản.
Thu nội địa giữ vai trò động lực chủ đạo
Động lực chính của bức tranh thu ngân sách đến từ thu nội địa, với quy mô ước đạt hơn 2,28 triệu tỷ đồng. Đây là khu vực đóng góp lớn nhất và tăng trưởng mạnh nhất, phản ánh sức bật rõ rệt của nền kinh tế trong nước khi tiêu dùng, dịch vụ, sản xuất công nghiệp và khu vực doanh nghiệp tư nhân đồng loạt khởi sắc. Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản thu liên quan đến hoạt động kinh doanh tiếp tục giữ vai trò nền tảng, cho thấy nguồn thu mang tính lõi đang được củng cố vững chắc.
Thu từ xuất nhập khẩu cải thiện, dầu thô giảm vai trò
Bên cạnh thu nội địa, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng ghi nhận kết quả tích cực, đạt gần 320 nghìn tỷ đồng, vượt đáng kể so với dự toán. Kết quả này phản ánh sự cải thiện của thương mại quốc tế, sự ổn định dần của chuỗi cung ứng và nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Ở chiều ngược lại, thu từ dầu thô giảm so với năm trước do yếu tố giá và sản lượng khai thác, song mức giảm này không gây áp lực lớn lên cân đối ngân sách nhờ các nguồn thu khác tăng mạnh.
Nguồn thu từ nhà, đất trở thành điểm nhấn
Điểm nhấn nổi bật trong cơ cấu thu năm 2025 nằm ở nguồn thu từ nhà, đất, với tổng số ước đạt hơn 575 nghìn tỷ đồng, gần gấp đôi dự toán ban đầu. Sự bứt phá này đến từ tiền sử dụng đất, hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất tại nhiều địa phương và việc đẩy mạnh thu hồi các khoản nợ đọng liên quan đến đất đai. Thị trường bất động sản sau giai đoạn trầm lắng đã xuất hiện những tín hiệu hồi phục rõ rệt, đặc biệt ở các dự án có pháp lý hoàn chỉnh và tại những khu vực được hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng.
Vai trò đầu tàu của các địa phương và nguồn thu phi thuế
Nhiều địa phương lớn tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong thu ngân sách, với quy mô thu vượt xa kế hoạch được giao. Các khoản thu từ đất đai tại các đô thị lớn tăng mạnh, đóng góp quan trọng vào tổng thu chung và tạo dư địa tài khóa cho đầu tư phát triển cũng như chi an sinh xã hội. Bên cạnh đó, các khoản thu phi thuế như cổ tức, lợi nhuận sau thuế và thu hồi vốn từ doanh nghiệp Nhà nước cũng đạt mức cao, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn và tiến trình tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp công.
Chi ngân sách được kiểm soát, ưu tiên đầu tư phát triển
Ở chiều chi, tổng chi ngân sách Nhà nước năm 2025 ước đạt khoảng 2,4 triệu tỷ đồng, thấp hơn tổng thu, giúp ngân sách duy trì trạng thái cân đối tích cực. Chi ngân sách tăng so với năm trước nhưng vẫn trong khuôn khổ kiểm soát, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, chi đầu tư phát triển tiếp tục được đẩy mạnh, ưu tiên cho hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi số và các dự án trọng điểm quốc gia, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa cho tăng trưởng trung và dài hạn.
Ý nghĩa và vấn đề đặt ra cho giai đoạn tới
Kết quả thu ngân sách kỷ lục trong năm 2025 cho thấy hiệu quả của chính sách tài khóa linh hoạt, sự phục hồi thực chất của nền kinh tế và năng lực điều hành ngân sách ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, bức tranh này cũng đặt ra yêu cầu cần đánh giá thận trọng về tính bền vững của một số nguồn thu, đặc biệt là thu từ đất đai vốn mang tính chu kỳ và phụ thuộc nhiều vào tiến độ dự án. Việc tiếp tục mở rộng cơ sở thuế, nâng cao chất lượng tăng trưởng của khu vực doanh nghiệp và giảm dần sự phụ thuộc vào các khoản thu mang tính thời điểm sẽ là bài toán quan trọng trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh bước sang năm tiếp theo với nhiều mục tiêu phát triển tham vọng, nền tảng thu ngân sách năm 2025 được xem là điểm tựa quan trọng, tạo dư địa cho đầu tư công, ổn định kinh tế vĩ mô và triển khai các chính sách hỗ trợ tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.