Bước sang năm 2026, bức tranh tỷ giá của Việt Nam được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều áp lực, trong đó nổi bật là các yếu tố mang tính nội tại của nền kinh tế. Khác với những cú sốc đến từ bên ngoài như biến động chính sách tiền tệ toàn cầu hay căng thẳng địa chính trị, các áp lực nội tại thường diễn ra âm ỉ, kéo dài và phản ánh những vấn đề mang tính cấu trúc, khiến công tác điều hành tỷ giá trở nên thách thức hơn trong trung hạn.
Dự trữ ngoại hối suy giảm, dư địa can thiệp thu hẹp
Yếu tố đầu tiên và mang tính nền tảng là sự suy giảm của dự trữ ngoại hối. Dự trữ ngoại hối đóng vai trò như “tấm đệm an toàn”, cho phép cơ quan điều hành can thiệp khi thị trường ngoại tệ biến động mạnh, qua đó ổn định tâm lý và hạn chế các cú sốc tỷ giá.
Khi quy mô dự trữ ngoại hối không còn ở mức dồi dào như giai đoạn trước, dư địa can thiệp của Ngân hàng Nhà nước trở nên hạn chế hơn. Điều này không đồng nghĩa với việc tỷ giá mất kiểm soát, nhưng khiến thị trường nhạy cảm hơn trước những dịch chuyển cung – cầu ngoại tệ, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm thanh toán và nhập khẩu.
Cấu trúc cán cân thương mại và nhu cầu USD trong nước
Yếu tố thứ hai đến từ cấu trúc cán cân thương mại và dòng chảy ngoại tệ trong nền kinh tế. Dù Việt Nam vẫn duy trì trạng thái xuất siêu, phần lớn thặng dư thương mại lại đến từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước thường xuyên nhập siêu, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào nguyên vật liệu, máy móc và dịch vụ nhập khẩu.
Nghịch lý đặt ra là nền kinh tế xuất siêu nhưng nhu cầu USD trong nước vẫn ở mức cao. Khi hoạt động sản xuất – kinh doanh được đẩy mạnh nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng, nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu sẽ gia tăng tương ứng, qua đó tạo áp lực trực tiếp lên tỷ giá USD/VND.
Tác động gián tiếp từ thị trường vàng
Yếu tố thứ ba là tác động gián tiếp từ thị trường vàng. Trong bối cảnh giá vàng thế giới được kỳ vọng tiếp tục duy trì xu hướng tăng, vàng vẫn là kênh trú ẩn và đầu tư hấp dẫn đối với người dân và một bộ phận tổ chức.
Dù cơ chế quản lý thị trường vàng đã có những điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, nhưng khi chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới còn tồn tại, nhu cầu nắm giữ vàng có thể kéo theo nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu hoặc giao dịch vàng nguyên liệu. Dòng dịch chuyển này, dù không quá lớn trong từng thời điểm, nhưng nếu kéo dài có thể góp phần gia tăng áp lực lên thị trường ngoại hối.
Môi trường lãi suất và bài toán điều hành
Ngoài ba yếu tố chính, môi trường lãi suất trong nước cũng là một biến số quan trọng. Trong bối cảnh nền kinh tế cần được hỗ trợ để duy trì đà tăng trưởng, mặt bằng lãi suất thấp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu chênh lệch lãi suất giữa VND và USD thu hẹp quá nhanh, sức hấp dẫn của việc nắm giữ VND có thể suy giảm, từ đó ảnh hưởng đến hành vi găm giữ ngoại tệ hoặc chuyển dịch dòng vốn sang các tài sản khác.
Đây là bài toán cân bằng không dễ đối với nhà điều hành, khi vừa phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa phải duy trì ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối.
Các yếu tố hỗ trợ và triển vọng tỷ giá năm 2026
Bên cạnh những áp lực kể trên, thị trường vẫn tồn tại các yếu tố hỗ trợ giúp giảm bớt sức ép lên tỷ giá. Đồng USD trên thị trường quốc tế được kỳ vọng không còn quá mạnh khi chu kỳ thắt chặt tiền tệ toàn cầu dần đi đến hồi kết. Cùng với đó, triển vọng xuất khẩu, dòng vốn đầu tư nước ngoài và kiều hối tiếp tục là những nguồn cung ngoại tệ quan trọng.
Tổng hòa các yếu tố cho thấy tỷ giá năm 2026 nhiều khả năng vận động trong trạng thái chịu áp lực tăng nhưng khó xảy ra biến động đột ngột. Giai đoạn này đòi hỏi chính sách điều hành có mức độ linh hoạt cao, kết hợp giữa công cụ lãi suất, can thiệp thị trường và quản lý kỳ vọng. Với doanh nghiệp và nhà đầu tư, việc chủ động quản trị rủi ro tỷ giá, đa dạng hóa nguồn thu ngoại tệ và xây dựng các kịch bản phòng vệ sẽ ngày càng trở nên cần thiết trong bối cảnh mới.