Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), ông Jerome Powell, vừa phát đi thông điệp quan trọng tại Hội nghị của Hiệp hội Kinh tế Kinh doanh Quốc gia (NABE) ở Philadelphia, cho biết Fed đang nghiêng về xu hướng tiếp tục cắt giảm lãi suất trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn thừa nhận rằng trong bối cảnh hiện nay, “không có con đường nào an toàn” khi Fed phải cân bằng giữa kiềm chế lạm phát và duy trì tăng trưởng việc làm.
1. Nền kinh tế Mỹ đứng giữa hai sức ép: Lạm phát hạ nhiệt chậm, việc làm yếu dần
Bài phát biểu của ông Powell diễn ra khi kinh tế Mỹ đang ở giai đoạn nhạy cảm.
Lạm phát đã giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh điểm 2022–2023, nhưng tốc độ giảm đang chậm lại, trong khi thị trường lao động bắt đầu suy yếu.
Dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp, số việc làm mới đã giảm liên tiếp nhiều tháng, phản ánh tâm lý thận trọng của doanh nghiệp trước rủi ro toàn cầu và chính sách thuế quan mới.
Điều này khiến Fed rơi vào thế khó:
- Giữ lãi suất cao có thể kìm hãm đà tăng trưởng,
- Trong khi nới lỏng quá sớm lại tạo nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Powell ví von Fed đang “đi trên một sợi dây mong manh” – vừa phải hỗ trợ phục hồi kinh tế, vừa bảo vệ ổn định giá cả.
2. Fed thận trọng trong từng bước đi, tránh cam kết cứng nhắc về lộ trình cắt giảm
Ông Powell nhấn mạnh:
“Không có con đường nào hoàn toàn an toàn, và bất kỳ lựa chọn nào của chúng tôi cũng đều đi kèm rủi ro.”
Phát biểu này phản ánh sự thận trọng cao độ của Fed, cho thấy cơ quan này không còn cam kết cứng nhắc về thời điểm hoặc quy mô hạ lãi suất như các chu kỳ trước.
Tuy nhiên, nhiều thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) gần đây vẫn phát tín hiệu ủng hộ thêm ít nhất một đợt hạ lãi suất trong các cuộc họp cuối năm nếu dữ liệu kinh tế cho phép.
3. Thách thức mới: Chính phủ tạm đóng cửa, dữ liệu kinh tế bị gián đoạn
Một yếu tố phức tạp khác là tình trạng chính phủ Mỹ tạm thời đóng cửa (shutdown), khiến nhiều báo cáo kinh tế quan trọng bị đình trệ, đặc biệt là số liệu về việc làm và tiêu dùng.
Ông Powell thừa nhận rằng việc thiếu dữ liệu cập nhật khiến Fed khó đánh giá chính xác sức khỏe nền kinh tế.
Cùng lúc, rủi ro địa chính trị và thương mại gia tăng.
Các biện pháp thuế quan mới giữa Mỹ và Trung Quốc đang làm dấy lên lo ngại lạm phát chi phí đẩy trong những tháng tới.
Powell cho rằng phần lớn áp lực giá hiện tại mang tính tạm thời, đến từ chi phí nhập khẩu và gián đoạn chuỗi cung ứng, nhưng nếu kéo dài, kỳ vọng lạm phát có thể thay đổi theo hướng bất lợi – điều Fed đặc biệt lo ngại.
Trong khi đó, quá trình thu hẹp bảng cân đối kế toán (quantitative tightening) vẫn được duy trì, nhằm rút bớt thanh khoản dư thừa nhưng vẫn giữ mức dự trữ an toàn cho hệ thống ngân hàng.
4. Thị trường phản ứng tích cực: Chứng khoán tăng, USD yếu, vàng giữ đà cao
Ngay sau bài phát biểu, thị trường tài chính Mỹ phản ứng mạnh:
- Xác suất Fed hạ lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 12 tăng đáng kể trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất.
- Chứng khoán Mỹ bật tăng,
- Lợi suất trái phiếu 10 năm giảm nhẹ,
- Đồng USD suy yếu, trong khi giá vàng duy trì ở vùng cao do nhu cầu trú ẩn gia tăng.
Diễn biến này cho thấy giới đầu tư đang tin rằng Fed đã gần hơn với chu kỳ nới lỏng thực sự.
5. Tác động lan tỏa toàn cầu: Cơ hội cho các nền kinh tế mới nổi
Từ góc độ vĩ mô, bất kỳ động thái nới lỏng nào của Fed đều có tác động dây chuyền đến hệ thống tài chính toàn cầu.
Với các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, xu hướng hạ lãi suất của Fed sẽ:
- Giảm áp lực lên tỷ giá,
- Ổn định dòng vốn ngoại,
- Và tạo dư địa linh hoạt hơn cho chính sách tiền tệ trong nước.
Tuy nhiên, nếu Fed hành động quá sớm hoặc quá muộn, tác động ngược lại có thể rất mạnh – đặc biệt khi đồng USD vẫn giữ vai trò trung tâm của hệ thống tài chính quốc tế.
6. Thông điệp: Nhìn về phía trước
Thông điệp của Jerome Powell cho thấy Fed đang bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất của chu kỳ tiền tệ hậu đại dịch.
Khi lạm phát chưa hoàn toàn được kiểm soát và tăng trưởng có dấu hiệu chậm lại, mỗi quyết định điều chỉnh lãi suất đều mang tính chiến lược – vừa để bảo vệ đà phục hồi, vừa tránh tái kích hoạt lạm phát.
Thị trường toàn cầu, từ chứng khoán đến vàng và tiền tệ, sẽ tiếp tục phản ứng mạnh theo từng tín hiệu nhỏ nhất từ Fed trong các tháng còn lại của năm 2025.