Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang sau khi lực lượng Mỹ tiến hành không kích Iran theo lệnh của Tổng thống Donald Trump. Theo thông tin từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, cuộc tấn công được thực hiện nhằm đáp trả vụ trực thăng Apache của quân đội Mỹ bị bắn rơi trong lúc tuần tra tại khu vực eo biển Hormuz. Washington mô tả đây là hành động tự vệ và là phản ứng tương xứng trước hành động gây hấn từ phía Iran.
Sự việc diễn ra trong bối cảnh khu vực Trung Đông vốn đã rất nhạy cảm sau nhiều tuần căng thẳng quanh eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi một phần lớn dầu mỏ và khí hóa lỏng toàn cầu đi qua mỗi ngày. Vì vậy, bất kỳ va chạm quân sự nào tại khu vực này cũng có thể nhanh chóng tác động đến giá dầu, chi phí vận tải, lạm phát và tâm lý thị trường tài chính quốc tế.
Theo phía Mỹ, chiếc trực thăng Apache bị bắn rơi khi đang tuần tra tại eo biển Hormuz. Hai phi công trên trực thăng được cho là an toàn và không bị thương. Tổng thống Donald Trump sau đó tuyên bố Mỹ buộc phải phản ứng trước vụ tấn công này. Ngay sau đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhiều tiếng nổ được nghe thấy tại các khu vực quanh eo biển Hormuz, trong khi hãng thông tấn Tasnim khẳng định Iran sẽ đáp trả động thái quân sự của Mỹ.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là Iran chưa trực tiếp nhận trách nhiệm về vụ bắn rơi trực thăng Mỹ. Truyền hình nhà nước Iran cho biết không có hoạt động quân sự tấn công nào được thực hiện tại Hormuz trong 24 giờ trước đó. Điều này khiến tình hình trở nên phức tạp hơn, bởi hai bên đang đưa ra các thông điệp khác nhau, trong khi nguy cơ hiểu lầm hoặc phản ứng dây chuyền vẫn rất lớn.
Về mặt địa chính trị, diễn biến mới có thể gây tổn hại đến thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran cũng như tiến trình đàm phán hòa bình. Nếu hai bên tiếp tục đáp trả lẫn nhau, khu vực Hormuz có thể trở lại trạng thái bất ổn cao, kéo theo rủi ro cho toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Với Iran, Hormuz là lá bài chiến lược quan trọng trong quan hệ với Mỹ và phương Tây. Với Mỹ, việc bảo đảm tự do hàng hải tại tuyến đường này là vấn đề uy tín và an ninh năng lượng toàn cầu.
Tác động trước mắt có thể xuất hiện ở thị trường dầu mỏ. Khi rủi ro quân sự tại Hormuz tăng lên, giá dầu thường phản ứng rất nhanh do nhà đầu tư lo ngại nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn. Nếu giá dầu tăng mạnh và kéo dài, áp lực lạm phát có thể quay lại, làm phức tạp hơn bài toán điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Fed vẫn đang thận trọng với lạm phát và chưa chắc sớm hạ lãi suất.
Đối với thị trường chứng khoán, các cú sốc địa chính trị thường làm gia tăng tâm lý phòng thủ. Nhóm cổ phiếu năng lượng có thể được hưởng lợi nếu giá dầu tăng, nhưng các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không, vận tải, hóa chất và sản xuất công nghiệp có thể chịu áp lực chi phí. Với các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, rủi ro này còn có thể tác động gián tiếp qua tỷ giá, dòng vốn ngoại và kỳ vọng lạm phát nhập khẩu.
Tựu trung, vụ Mỹ không kích Iran cho thấy rủi ro địa chính trị tại Trung Đông vẫn là biến số khó lường của kinh tế toàn cầu. Dù hiện tại chưa thể kết luận căng thẳng sẽ leo thang đến mức nào, nhà đầu tư cần theo dõi sát phản ứng tiếp theo của Iran, diễn biến tại eo biển Hormuz và phản ứng của giá dầu. Trong giai đoạn thị trường vốn đã nhạy cảm với lãi suất, tỷ giá và dòng tiền, một cú sốc năng lượng mới có thể trở thành yếu tố làm thay đổi đáng kể khẩu vị rủi ro toàn cầu.