Áp lực lạm phát tại Việt Nam đang có dấu hiệu gia tăng trở lại trong năm 2026 khi giá năng lượng toàn cầu leo thang, làm dấy lên lo ngại chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể vượt ngưỡng mục tiêu 5%. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn duy trì đà phục hồi tích cực, cú sốc chi phí từ bên ngoài – đặc biệt là giá dầu và năng lượng – đang trở thành biến số khó lường, có thể đảo chiều xu hướng ổn định giá trong những năm gần đây.
Nguyên nhân cốt lõi đến từ diễn biến căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh và có thời điểm chạm mức cao nhất trong nhiều năm. Điều này nhanh chóng lan tỏa đến thị trường trong nước khi Việt Nam vẫn là quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng. Theo các báo cáo vĩ mô, giá xăng dầu nội địa đã tăng hơn 30% chỉ trong thời gian ngắn, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất leo thang, từ đó tạo áp lực lên mặt bằng giá chung.
Không chỉ dừng lại ở yếu tố năng lượng, lạm phát còn chịu tác động từ nhiều kênh truyền dẫn khác. Giá điện duy trì ở mức cao sau các đợt điều chỉnh trước đó, trong khi giá vật liệu xây dựng cũng tăng theo nhu cầu đầu tư hạ tầng và bất động sản. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh chính sách thuế, học phí, viện phí theo lộ trình thị trường cũng góp phần làm gia tăng chi phí sinh hoạt của người dân.
Một yếu tố đáng chú ý khác là áp lực từ tỷ giá và chính sách tiền tệ. Khi giá năng lượng tăng, lạm phát toàn cầu có xu hướng đi lên, khiến các ngân hàng trung ương lớn như Fed duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn. Điều này làm đồng USD mạnh lên, gây áp lực mất giá đối với VND và gián tiếp làm tăng giá hàng nhập khẩu – một yếu tố góp phần đẩy CPI tăng cao.
Trong kịch bản xấu, nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao hoặc tăng mạnh hơn do xung đột kéo dài, lạm phát Việt Nam hoàn toàn có thể vượt mốc 5%. Trước đó, nhiều chuyên gia cũng từng cảnh báo rằng sự kết hợp giữa biến động giá dầu và tỷ giá có thể tạo ra “cú sốc kép” đối với mặt bằng giá, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng và đầu tư công.
Dù vậy, không phải mọi kịch bản đều tiêu cực. Một số tổ chức vẫn cho rằng lạm phát năm 2026 có thể được kiểm soát trong khoảng 4–4,5% nếu các yếu tố bên ngoài hạ nhiệt và chính sách điều hành trong nước linh hoạt. Tuy nhiên, biên độ dự báo hiện đang mở rộng hơn so với các năm trước, phản ánh mức độ bất định ngày càng lớn của môi trường kinh tế toàn cầu.
Ở góc độ doanh nghiệp, chi phí năng lượng tăng không chỉ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận mà còn kéo theo rủi ro tín nhiệm và dòng tiền, đặc biệt đối với các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như vận tải, sản xuất công nghiệp hay hàng không. Đồng thời, chi phí logistics gia tăng cũng làm suy yếu sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, tạo áp lực kép lên tăng trưởng kinh tế.
Tổng thể, bức tranh lạm phát năm 2026 đang trở nên phức tạp hơn khi các yếu tố “chi phí đẩy” chiếm ưu thế. Điều này đòi hỏi cơ quan điều hành phải cân bằng tinh tế giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng. Trong bối cảnh nhiều biến số khó dự đoán, đặc biệt là giá năng lượng và địa chính trị, việc giữ lạm phát dưới ngưỡng mục tiêu sẽ là thách thức không nhỏ đối với nền kinh tế Việt Nam trong năm nay.