Làn sóng AI đang mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho các doanh nghiệp công nghệ, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi khó cho những công ty dịch vụ IT truyền thống. Với FPT, câu chuyện không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có tham gia vào AI hay không, mà quan trọng hơn là FPT sẽ đứng ở đâu trong chuỗi giá trị mới khi AI bắt đầu làm thay một phần các công việc từng được thuê ngoài.
Tại sự kiện Gateway to Vietnam 2026 do SSI tổ chức với chủ đề “The AI Reset – Winners, Losers & the New Global Investment Map”, FPT được nhắc đến như một trường hợp đáng chú ý của Việt Nam trong làn sóng AI. Tuy nhiên, doanh nghiệp của ông Trương Gia Bình không được đặt cạnh những công ty phát triển mô hình AI nền tảng như ChatGPT, Claude hay Gemini. Câu chuyện của FPT nằm nhiều hơn ở tầng ứng dụng: triển khai công nghệ vào các bài toán thực tế của khách hàng.
Đây là điểm rất quan trọng. Trong cuộc đua AI toàn cầu, không phải quốc gia hay doanh nghiệp nào cũng cần cạnh tranh trực diện ở lớp mô hình lõi. Nếu Nvidia đại diện cho phần cứng tính toán, còn OpenAI hay Anthropic đại diện cho mô hình nền tảng, thì cơ hội của những doanh nghiệp như FPT nằm ở khâu gần khách hàng hơn: tư vấn, tích hợp, triển khai và vận hành giải pháp AI trong thực tế. Đây là nơi cần hiểu quy trình doanh nghiệp, dữ liệu nội bộ, hệ thống công nghệ sẵn có và bối cảnh từng thị trường.
Từ góc nhìn này, FPT có một lợi thế nhất định. Doanh nghiệp đã có kinh nghiệm lâu năm trong dịch vụ công nghệ thông tin, đội ngũ kỹ sư lớn, mạng lưới khách hàng quốc tế và khả năng triển khai giải pháp cho nhiều ngành khác nhau. Khi khách hàng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc ứng dụng AI vào vận hành, chăm sóc khách hàng, tự động hóa quy trình, quản lý dữ liệu hay kiểm soát chất lượng, FPT có thể chuyển vai trò từ nhà cung cấp dịch vụ IT sang đối tác triển khai AI.
Tuy nhiên, AI cũng tạo ra thách thức không nhỏ cho chính ngành dịch vụ IT. Một số quy trình trước đây doanh nghiệp thuê ngoài cho các công ty dịch vụ IT nay có thể được tự động hóa bằng công cụ AI. Những công việc có tính lặp lại, dễ chuẩn hóa hoặc chủ yếu dựa trên xử lý quy trình có thể bị thay thế một phần. Khi đó, giá trị của nhà cung cấp dịch vụ không còn nằm ở việc “làm thay” khách hàng, mà nằm ở khả năng giải quyết các bài toán phức tạp hơn.
Điều này có nghĩa là FPT cần chứng minh năng lực nâng cấp mô hình kinh doanh. Nếu chỉ dựa vào số lượng nhân sự công nghệ hoặc các hợp đồng outsourcing truyền thống, biên lợi nhuận có thể chịu áp lực khi khách hàng dùng AI để tiết kiệm chi phí. Ngược lại, nếu FPT trở thành đơn vị tư vấn, tích hợp hệ thống và giúp khách hàng biến AI thành năng suất thực tế, doanh nghiệp có thể mở ra không gian tăng trưởng mới với giá trị gia tăng cao hơn.
Một điểm cần lưu ý là câu chuyện AI của FPT hiện vẫn cần được kiểm chứng bằng doanh thu và lợi nhuận thực tế. Tỷ trọng doanh thu từ AI của FPT vẫn ở giai đoạn mới hình thành. Vì vậy, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn cổ phiếu FPT qua kỳ vọng AI, mà cần theo dõi khả năng chuyển hóa nhu cầu của khách hàng thành hợp đồng, doanh thu, biên lợi nhuận và dòng tiền.
Nhìn rộng hơn, AI có thể tạo ra một cuộc sắp xếp lại trong ngành dịch vụ IT. Những doanh nghiệp chủ yếu làm các công việc dễ tự động hóa sẽ chịu áp lực lớn hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp có năng lực tư vấn, hiểu bài toán kinh doanh, tích hợp hệ thống và đồng hành cùng khách hàng trong quá trình chuyển đổi số sẽ có cơ hội vươn lên. Với FPT, đây vừa là cơ hội nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ, vừa là bài kiểm tra năng lực bảo vệ tăng trưởng và lợi nhuận trong một ngành đang thay đổi rất nhanh.
Tựu trung, AI không chỉ là một câu chuyện truyền thông tích cực cho FPT, mà là một phép thử chiến lược. Cơ hội có thật, đặc biệt ở tầng ứng dụng và triển khai giải pháp. Nhưng áp lực cũng rất rõ, khi chính AI có thể tự động hóa một phần dịch vụ IT truyền thống. Do đó, yếu tố quyết định trong thời gian tới không phải là FPT nói gì về AI, mà là doanh nghiệp có thể biến AI thành hợp đồng, lợi nhuận và năng suất thực tế cho khách hàng đến đâu.