Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran hiện được mô tả là đang ở “giai đoạn cuối” mà hai bên tìm cách đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột kéo dài, tuy nhiên những khác biệt quan trọng vẫn tồn tại và nguy cơ nối lại căng thẳng vẫn rất rõ nét.
Các vòng trao đổi gần đây diễn ra trong bối cảnh ngừng bắn tương đối mong manh đã được thiết lập từ đầu tháng 4, sau nhiều tuần leo thang xung đột quy mô lớn giữa lực lượng Mỹ – Israel và lực lượng Iran. Thông tin tuần này cho thấy Mỹ và Iran vẫn tiếp tục nỗ lực thương lượng, song vẫn còn nhiều khác biệt về các điều kiện cơ bản trước khi đạt một thỏa thuận toàn diện.
Tổng thống Mỹ cho biết các cuộc đàm phán đã tiến triển đến mức mà hai bên có thể “sắp tới bước quan trọng”, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng nếu Iran không đồng ý với các điều kiện mà Washington đưa ra thì Mỹ sẵn sàng nối lại các hành động quân sự. Ông nhấn mạnh lựa chọn cuối cùng là đạt một thỏa thuận thay vì tiếp tục chiến tranh, nhưng vẫn để ngỏ mọi khả năng nếu đàm phán thất bại.
Một trong những điểm then chốt trong đàm phán là yêu cầu Mỹ đặt ra đối với Iran phải từ bỏ các kế hoạch làm giàu hạt nhân và chấp nhận mở cửa trở lại eo biển Hormuz, nơi giao thông vận tải năng lượng toàn cầu đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong thời gian xung đột. Đồng thời, Iran muốn Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của phía này, yêu cầu mà Mỹ không chấp nhận dễ dàng.
Trong những diễn biến liên quan, các lực lượng vũ trang Iran tuyên bố rằng nếu cuộc tấn công quân sự chống lại nước này được nối lại, họ sẽ đáp trả không chỉ trong phạm vi khu vực Trung Đông mà còn có thể mở rộng sang các khu vực khác, tạo rủi ro lan rộng hơn nữa cho căng thẳng quốc tế.
Các phản ứng thị trường tài chính quốc tế đã phản ánh diễn biến tại Trung Đông, với giá dầu thô giảm và lợi suất trái phiếu thay đổi khi tin tức về tiến trình đàm phán và mối nguy leo thang căng thẳng được công bố rộng rãi. Điều này phản ánh sự nhạy cảm của các thị trường toàn cầu đối với bất ổn chính trị – quân sự tại khu vực, đặc biệt khi eo biển Hormuz đóng vai trò chiến lược đối với nguồn cung dầu mỏ quốc tế.
Mặc dù đàm phán bước vào giai đoạn cuối, nhưng các nguồn tin ngoại giao cho biết hai bên vẫn chưa đạt được các thỏa thuận cốt lõi về chi tiết thực hiện, thời hạn và các đảm bảo an ninh. Việc tiếp tục trao đổi qua các kênh trung gian, bao gồm thông tin chuyển tiếp qua các bên trung gian như Pakistan, vẫn đang diễn ra, nhằm giữ cho các nỗ lực hòa giải tiếp tục.
Trong khi đó, Hải quân Mỹ tiếp tục thực thi phong tỏa đối với Iran và các hoạt động giám sát trên vùng biển eo biển Hormuz để kiểm soát luồng vận tải dầu mỏ xuất khẩu. Các nhóm chiến đấu và lực lượng hải quân liên tục thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh đàm phán hòa bình vẫn chưa có kết quả cuối cùng. Các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng ngay cả khi một thỏa thuận được ký kết, sự ổn định tại khu vực vẫn có thể phải đối mặt với những áp lực kéo dài do những khác biệt sâu sắc còn tồn tại về các điều kiện chính trị và an ninh. Vì vậy, mọi diễn biến tiếp theo đều có thể ảnh hưởng tới an ninh khu vực, thị trường dầu, và xu hướng định giá tài sản trên phạm vi quốc tế.