Chủ tịch Fed Kevin Warsh vừa đưa ra một thông điệp khá thận trọng tại diễn đàn thường niên của Ngân hàng Trung ương châu Âu ở Sintra, Bồ Đào Nha. Ông cho rằng rủi ro lạm phát đã giảm trong những tuần gần đây, đặc biệt khi kỳ vọng lạm phát tương lai đi xuống. Tuy nhiên, ông vẫn tránh đưa ra bất kỳ tín hiệu rõ ràng nào về hướng đi tiếp theo của lãi suất, bao gồm cả khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 7.
Đây là điểm khiến thị trường chú ý. Một mặt, việc Chủ tịch Fed thừa nhận kỳ vọng lạm phát giảm là tín hiệu tích cực. Nó cho thấy áp lực giá cả có thể đã dịu bớt sau giai đoạn căng thẳng do giá năng lượng, xung đột Trung Đông và nhu cầu kinh tế còn mạnh. Mặt khác, ông Warsh vẫn nhấn mạnh rằng bất kỳ ai kỳ vọng Fed chấp nhận để lạm phát vượt mục tiêu 2% sẽ phải thất vọng. Điều này cho thấy Fed chưa sẵn sàng chuyển sang lập trường mềm mỏng.
Khi được hỏi trực tiếp về khả năng tăng lãi suất tại cuộc họp sắp tới, ông Warsh không trả lời cụ thể. Thay vào đó, ông cho biết muốn có một cuộc tranh luận kỹ lưỡng với các đồng nghiệp trước khi ra quyết định. Cách truyền thông này khác đáng kể với giai đoạn Fed thường đưa ra định hướng khá rõ cho thị trường. Dưới thời ông Warsh, Fed dường như muốn giữ nhiều lựa chọn mở hơn và hạn chế việc để nhà đầu tư dự đoán trước chính sách.
Chiến lược này có hai mặt. Về tích cực, Fed có thêm sự linh hoạt để phản ứng với dữ liệu mới, thay vì bị ràng buộc bởi các tín hiệu đã phát đi trước đó. Trong bối cảnh kinh tế Mỹ biến động nhanh, lạm phát có thể giảm do giá dầu hạ nhiệt nhưng cũng có thể dai dẳng do thị trường lao động và tiêu dùng vẫn khỏe, sự linh hoạt là điều cần thiết. Tuy nhiên, mặt trái là thị trường sẽ khó định giá chính sách hơn, khiến biến động ở trái phiếu, USD, vàng, cổ phiếu và tài sản rủi ro có thể tăng mỗi khi dữ liệu mới được công bố.
Theo ông Warsh, chiến lược truyền thông hiện nay của Fed vẫn đang phát huy hiệu quả. Ông dẫn chứng rằng trong vài tuần gần đây, độ biến động lãi suất đã giảm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đi xuống và kỳ vọng lạm phát trong một đến hai năm tới cũng hạ nhiệt. Nói cách khác, Fed cho rằng thị trường vẫn hiểu được thông điệp cốt lõi: ngân hàng trung ương Mỹ sẽ không nới lỏng quá sớm nếu lạm phát chưa thật sự quay về mục tiêu.
Bối cảnh hiện nay đang khá phức tạp. Fed đã giữ lãi suất chính sách ở vùng 3,5%–3,75% từ đầu năm đến nay, sau khi từng hạ lãi suất trong ba cuộc họp cuối năm trước. Khi đó, Fed muốn hỗ trợ thị trường lao động và tin rằng chính sách tiền tệ đã đủ thắt chặt để kiềm chế giá cả. Nhưng sau đó, dữ liệu kinh tế Mỹ lại cho thấy thị trường lao động ổn định hơn, tiêu dùng của nhóm thu nhập cao vẫn mạnh và làn sóng đầu tư hạ tầng AI tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng.
Điều này khiến bài toán chính sách trở nên khó hơn. Ngay cả khi lạm phát toàn phần có thể hạ nhiệt nhờ thỏa thuận hòa bình tạm thời với Iran và giá năng lượng giảm, lạm phát lõi vẫn có nguy cơ duy trì trên mục tiêu nếu nhu cầu trong nền kinh tế còn mạnh. Một số quan chức Fed vì vậy đã kêu gọi xem xét tăng lãi suất trong năm nay, với lập luận rằng nền kinh tế vẫn đủ khỏe và chính sách tiền tệ hiện tại có thể chưa đủ chặt để kéo lạm phát về 2%.
Tại cuộc họp chính sách gần nhất, nội bộ Fed đã chia rẽ rõ rệt. Có 9 quan chức dự báo Fed sẽ phải tăng lãi suất trong năm nay, 8 người ủng hộ giữ nguyên và 1 người cho rằng cần tiếp tục giảm lãi suất. Bản thân ông Warsh không đưa ra dự báo. Điều này khiến các dữ liệu sắp tới, đặc biệt là báo cáo việc làm tháng 6 và báo cáo lạm phát kế tiếp, trở thành yếu tố quyết định kỳ vọng của thị trường.
Tựu trung, phát biểu mới của Chủ tịch Fed cho thấy rủi ro lạm phát có thể đã giảm, nhưng chưa đủ để Fed phát tín hiệu nới lỏng hoặc loại bỏ khả năng tăng lãi suất. Thị trường vì vậy vẫn phải vận hành trong trạng thái “phụ thuộc dữ liệu”, nơi mỗi báo cáo việc làm, CPI, PCEPI hay lợi suất trái phiếu đều có thể làm thay đổi kỳ vọng chính sách. Với nhà đầu tư Việt Nam, biến số Fed tiếp tục có tác động lớn đến USD, tỷ giá USD/VND, dòng vốn ngoại, giá vàng, Bitcoin và tâm lý chung của thị trường chứng khoán trong nửa cuối năm.