Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn nguy hiểm khi Mỹ đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ. Không chỉ làm gia tăng nguy cơ xung đột quân sự trực diện, động thái này còn ngay lập tức thổi bùng biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong nhiều năm.
Theo diễn biến mới nhất, giá dầu thế giới đã tăng mạnh trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng. Dầu Brent hiện dao động quanh vùng 110 – 112 USD/thùng, thậm chí có thời điểm vượt 119 USD/thùng sau các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Trung Đông . Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ cũng leo lên khoảng 98 USD/thùng, phản ánh mức tăng hơn 40% kể từ khi xung đột bùng phát . Đáng chú ý, ở thị trường vật lý, một số loại dầu thay thế tại Oman thậm chí đã vượt mốc 150 USD/thùng do nhu cầu tăng đột biến khi dòng chảy qua Hormuz bị tắc nghẽn .
Eo biển Hormuz vốn là “yết hầu năng lượng” của thế giới khi khoảng 20% lượng dầu toàn cầu được vận chuyển qua khu vực này. Việc Iran kiểm soát hoặc hạn chế lưu thông đã khiến chuỗi cung ứng dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng, tạo ra cú sốc cung lớn nhất kể từ nhiều thập kỷ. Thị trường phản ứng gần như ngay lập tức: giá dầu tăng vọt, chênh lệch giữa các loại dầu nới rộng và chi phí vận tải năng lượng leo thang.
Trong bối cảnh đó, tối hậu thư từ phía Mỹ – được đưa ra dưới thời Tổng thống Donald Trump – mang tính chất ép buộc Iran phải nhanh chóng khôi phục lưu thông tại Hormuz. Nếu không, Washington cảnh báo sẽ tấn công trực tiếp vào hạ tầng năng lượng của Tehran. Đây được xem là bước leo thang mạnh mẽ, đẩy khu vực Trung Đông tiến gần hơn tới nguy cơ đối đầu quân sự quy mô lớn.
Phản ứng từ Iran cho thấy lập trường cứng rắn không kém. Tehran tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở, nhưng không dành cho các quốc gia “thù địch” như Mỹ và Israel. Đồng thời, Iran cảnh báo mọi cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của họ sẽ kéo theo phản ứng trả đũa trên diện rộng, có thể nhắm vào các tài sản dầu khí của Mỹ và đồng minh trong khu vực.
Diễn biến này khiến rủi ro địa chính trị trở thành yếu tố chi phối hoàn toàn thị trường dầu mỏ. Các tổ chức tài chính lớn như Bank of America hay Standard Chartered đã phải điều chỉnh tăng dự báo giá dầu năm 2026, đồng thời cảnh báo kịch bản giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng nếu xung đột kéo dài . Trong trường hợp leo thang nghiêm trọng, thị trường hoàn toàn có thể chứng kiến các mốc giá cao hơn nữa.
Không chỉ tác động đến giá dầu, khủng hoảng Hormuz còn kéo theo hàng loạt hệ lụy kinh tế. Giá năng lượng tăng làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu dầu như châu Á. Chi phí vận tải, sản xuất và logistics đồng loạt leo thang, đe dọa đà phục hồi kinh tế hậu dịch và làm gia tăng rủi ro suy thoái.
Ngoài ra, thị trường còn ghi nhận sự phân hóa mạnh giữa giá dầu chuẩn (Brent, WTI) và giá dầu thực tế. Điều này phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung vật lý và khó khăn trong việc đảm bảo dòng chảy năng lượng. Các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại châu Á, đang phải tìm kiếm nguồn cung thay thế với chi phí cao hơn và rủi ro lớn hơn.
Ở góc độ đầu tư, giá dầu tăng mạnh đang tạo cơ hội cho nhóm cổ phiếu dầu khí và năng lượng, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng biến động trên thị trường tài chính toàn cầu. Chứng khoán nhiều quốc gia đã phản ứng tiêu cực trước nguy cơ xung đột lan rộng, trong khi dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn như vàng.
Tóm lại, tối hậu thư của Mỹ không chỉ là một động thái chính trị – quân sự mà còn là “chất xúc tác” khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu bước vào giai đoạn biến động mạnh. Với giá dầu đã vượt 110 USD/thùng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa có dấu hiệu kết thúc, mọi kịch bản hiện đều phụ thuộc vào phản ứng của Iran trong những ngày tới. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, thế giới có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng mới – sâu rộng và khó lường hơn nhiều so với những gì đã xảy ra trước đây.