Ngành gỗ xuất khẩu Việt Nam đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ thương mại toàn cầu. Việt Nam hiện giữ vị trí top 5 thế giới về xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ, dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và đứng thứ 2 châu Á, chỉ sau Trung Quốc. Sản phẩm gỗ “Made in Vietnam” đã có mặt tại khoảng 170 thị trường.
Trước đó trong năm 2024, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt mức kỷ lục 16,25 tỷ USD (tăng hơn 20% so với 2023), đóng góp quan trọng trong nhóm 10 mặt hàng xuất khẩu lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng này, ngành gỗ cũng đang đối diện với không ít thách thức: phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, thiếu nhân lực tay nghề cao và sức ép cạnh tranh, cùng với các rào cản thương mại từ quốc tế. Bài viết sẽ mô tả chi tiết các khó khăn và cơ hội của ngành trong vận hội mới.
Mục lục
- Vai trò và vị thế của ngành gỗ Việt Nam
- Điểm mạnh của ngành gỗ xuất khẩu Việt Nam
- Thách thức đối với ngành gỗ Việt Nam
- Tác động của thuế quan Hoa Kỳ
- Kết luận: Cơ hội, rủi ro và khuyến nghị
- Nguồn tham khảo
1. Vai trò và vị thế của ngành gỗ Việt Nam
Ngành gỗ xuất khẩu từ lâu đã trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, luôn nằm trong nhóm ngành xuất khẩu chủ lực. Tỷ lệ tham gia của các doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị đạt khoảng 50–55% kim ngạch xuất khẩu.
Trong nước, ngành gỗ tạo việc làm cho lực lượng lao động đông đảo với hơn 16.000 cơ sở quy mô hộ gia đình, 300 làng nghề mộc và 6.234 doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nội địa chiếm 82,8%, trong khi doanh nghiệp FDI chiếm 13,2%.
Trên bình diện quốc tế, sản phẩm gỗ Việt Nam đã thâm nhập hơn 160–170 quốc gia. 5 thị trường lớn nhất (Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và EU) chiếm khoảng 90% kim ngạch xuất khẩu. Riêng Mỹ là thị trường chủ lực, đạt 9,1 tỷ USD trong năm 2024, chiếm 56% tổng kim ngạch ngành.
2. Điểm mạnh của ngành gỗ xuất khẩu Việt Nam
Ngành gỗ xuất khẩu khẳng định vị thế là hàng xuất khẩu chủ lực nằm trong nhóm 10 ngành hàng có giá trị xuất khẩu lớn nhất của VN đạt 16,27 tỷ đô năm 2024 và đặt mục tiêu 18 tỷ đô cho 2025.
Mỹ là thị xuất khẩu chính của sản phẩm gỗ VN với gần 9 tỷ đô chiếm ~54-55% giá trị xuất khẩu, tiếp theo là Trung Quốc (12,8%), Nhật Bản (10,8%).
Các mặt hàng xuất khẩu chính của VN bao gồm: Đồ gỗ nội thất, ghế ngồi, dăm gỗ…
- Điểm mạnh:
- VN với địa hình ¾ là đồi núi và tài nguyên rừng, nhờ đó nguồn nguyên liệu đầu vào như rừng, các cây lấy gỗ dồi dào giúp các ngành công nghiệp sản xuất về gỗ, đồ gỗ, nội thất.
- Lực lượng lao động dồi dào với mức lương bình quân trong ngành gỗ Việt Nam đang ở khoảng 280 USD/tháng, thấp hơn đáng kể so với Trung quốc (600 USD/ tháng) và Thái lan (450 USD/ tháng)
- VN là 1 trong 3 quốc gia có chi phí sản xuất thấp nhất Châu Á, chỉ cao hơn Campuchia và Myanmar dao động từ 79.000-200.000 USD/tháng thấp hơn nhiều so với TQ, Thái Lan, Indo.
- Chính sách hỗ trợ cửa chính phủ như giảm thuế, hỗ trợ vay vốn, hỗ trợ đào tạo, xúc tiến thương mại.
- Các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP.
3. Thách thức đối với ngành gỗ Việt Nam
- Nguyên liệu cao cấp thiếu hụt: Mặc dù VN sở hữu diện tích rừng trồng lớn nhưng vẫn đang đối mặt với việc thiếu nguyên liệu cho sản xuất đồ gỗ cao cấp mang giá trị kinh tế cao nên vẫn phải nhập gỗ từ nước ngoài, trong đó lớn nhất là gỗ tròn và gỗ xẻ. Phần lớn gỗ nhập khẩu từ Mỹ, New Zealand, châu Phi.
- Lao động tay nghề cao hạn chế: Mặc dù VN đang trong độ tuổi lao động cao và giá rẻ nhưng vẫn thiếu hụt trầm trọng nguồn lao động có trình độ chuyên môn cao. Cụ thể, chúng ta thiếu kỹ sư, thợ thiết kế và quản trị chuỗi cung ứng.
- Doanh nghiệp nhỏ, thiếu liên kết: Mặc dù số lượng doanh nghiệp trong ngành nhiều nhưng chưa hiện đại hóa máy móc, còn phụ thuộc lao động thủ công. Đây là biểu hiện khá rõ rệt của việc thiếu vốn đầu tư cho sản xuất.
- Yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp: Các thị trường lớn áp dụng luật nghiêm ngặt về nguồn gốc gỗ, buộc doanh nghiệp phải tuân thủ.
4. Tác động của thuế quan Hoa Kỳ
Tháng 9/2025, Mỹ áp thuế nhập khẩu 10% đối với gỗ tròn, gỗ xẻ và 25% đối với tủ bếp, tủ phòng tắm, đồ gỗ bọc đệm. Nếu không có thỏa thuận, mức thuế sẽ tăng lên 30–50% từ 2026.
Xuất khẩu gỗ Việt Nam sang Mỹ 8 tháng đầu 2025 đạt 6,2 tỷ USD, chiếm 56% tổng kim ngạch. Việt Nam hiện chiếm 40% thị phần nội thất nhập khẩu của Mỹ, bỏ xa Trung Quốc và EU.
Tuy TQ là quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu gỗ vào Mỹ nhưng chủ yếu đến từ nguyên liệu và bán thành phẩm như ván ép, ván sợi, MDF…VN top 2 xuất khẩu vào Mỹ nhưng dẫn đầu về đồ gỗ nội thất.
VN xuất khẩu ghế ngồi ( trong đó có đồ nội thất bọc đệm chiếm ~31%), nội thất nhà bếp (~11%), ván ghép (~4%), Gỗ dán (~3%). Khoảng 50% sản phẩm xuất khẩu gỗ của VN qua Mỹ rơi vào nhóm bị áp thuế 10-25%.
Doanh nghiệp chịu ảnh hưởng:
- Phú Tài (PTB): 90% doanh thu từ xuất khẩu gỗ, trong đó 40% Mỹ.
- Gỗ Đức Thành (GDT): 45% xuất khẩu Mỹ, biên lợi nhuận cao nhưng vẫn chịu áp lực.
- An Cường (ACG): Chỉ 12% doanh thu từ Mỹ → ít chịu tác động.
5. Kết luận: Cơ hội, rủi ro và khuyến nghị
- Ngành gỗ và sản phẩm gỗ đóng vài trò quan trọng trong nền kinh tế và đang phát triển một cách mạnh mẽ, tiếp tục là ngành xuất khẩu chủ lực của VN trong thời gian tới. Quyết định số 327/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ bền vững, hiệu quả giai đoạn 2021 – 2030.
- VN giàu tài nguyên rừng và tỷ lệ rừng trồng mới luôn duy trì ở mức ổn định cũng sẽ là nền tảng để các doanh nghiệp gỗ phát triển bền vững.
- FED dự kiến sẽ thực hiện thêm 2 đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2025, sẽ giúp lãi suất cho vay mua nhà 30 năm tại Mỹ sẽ hạ nhiệt, góp phần phục hồi thị trường nhà ở giúp sản lượng tiêu thụ gỗ và sản phẩm gỗ tăng trưởng.
- Giá cước vận chuyển giảm kết hợp với nhu cầu tăng cao dự kiến sẽ giúp cải thiện lượng đơn hàng của các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ.
- Thuế quan vào gỗ sẽ ảnh hưởng lớn vào ngành xuất khẩu gỗ VN, tuy nhiên VN vẫn sẽ giữ được lợi thế do thuế quan áp toàn bộ các nước xuất vào Mỹ ko chỉ riêng VN,
Ngành gỗ Việt Nam đang có cơ hội lớn khi nhu cầu nội thất toàn cầu tiếp tục tăng, đặc biệt khi Fed hạ lãi suất hỗ trợ tiêu dùng. Tuy nhiên, rủi ro từ thuế quan Mỹ và sự thiếu hụt nguyên liệu, nhân lực, cùng yêu cầu cao về bền vững là thách thức dài hạn.
Khuyến nghị:
- Doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường ngoài Mỹ, đẩy mạnh EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
- Phát triển sản phẩm giá trị cao, xây dựng thương hiệu riêng, tăng biên lợi nhuận.
- Đầu tư công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao tay nghề.
- Nhà đầu tư cần lựa chọn doanh nghiệp có thị trường đa dạng, nội lực tốt và quản trị minh bạch.
Ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có thể giữ vững vị thế top đầu thế giới nếu kết hợp tốt chính sách nhà nước, chiến lược doanh nghiệp và sự hỗ trợ vốn đầu tư.
Special Note:
Một số doanh nghiệp đáng lưu ý hiện đang niêm yết trên sàn:
ACG (CTCP gỗ An Cường):
- Doanh nghiệp dẫn đầu mảng vật liệu và giải pháp nội thất phân khúc trung – cao cấp như ván công nghiệp MDC/MDF/HDF phủ melamine, laminate/HPL, sàn gỗ công nghiệp, cửa gỗ công nghiệp… cùng hệ thống R&D, 23 showroom toàn quốc.
- H1/2025 doanh thu xuất khẩu khoảng 22% tổng doanh thu (tức 78% nội đia), lãnh đạo cho biết thị trường Mỹ chiếm khoảng 12% tổng doanh thu của ACG.
=>Tỷ trọng nội địa cao, TT Mỹ chỉ chiếm ~12% sẽ có lợi thế vì không bị ảnh hưởng nhiều bởi thuế quan
PTB (CTCP Phú Tài)
- Phú Tài là công ty đa ngành nhưng ngành mũi nhọn là gỗ và đá, gỗ xuất khẩu trụ cột là nội thất gỗ như tủ bếp, tủ lavabo, bàn,ghế,giường… và đá ốp lát như đá cẩm thạch,thạch anh nhân tạo…
- Năm 2024 PTB xuất khẩu ~ 66% tổng doanh thu (tức nội địa ~34%).Trong đó Mỹ chiếm ~39.9%, riêng mảng gỗ >90% là xuất khẩu.
=>Mảng gỗ xuất khẩu hơn 90%, mỹ chiếm ~40% sẽ bị ảnh hưởng lơn do doanh nghiệp tập trung rất nhiều vào Mỹ.
GDT (CTCP gỗ Đức Thành)
- Gỗ Đức Thành là một thương hiệu sản xuất sản phẩm từ gỗ đồ nhà bếp (thớt gỗ, rế gỗ, hay khay gỗ đựng…), đồ gia dụng và đồ chơi trẻ em hàng đầu tại Việt Nam với gần 3.000 cửa hàng, đại lý, hệ thống siêu thị và đã xuất khẩu đến hơn 50 quốc gia trên thế giới.
- GDT có tỷ trọng xuất khẩu ~87.1%, nội địa ~12.9%. Cơ cấu xuất khẩu gồm Châu Á >75%, Châu Âu ~18%,Châu Mỹ 2%,Châu Úc 2%,không lệ thuộc 1 thị trường.Công ty cho biết sản phẩm đã hiện diện tại 63 tỉnh thành và >50 quốc gia
=> Doanh nghiệp chiếm tỷ trọng xuất khẩu rất cao, nhưng đa dạng hóa thị trường, phần lớn ở Châu Á, thuế quan mỹ gần như sẽ không ảnh hưởng.
6. Nguồn tham khảo
- Tổng cục Hải quan Việt Nam – Báo cáo xuất khẩu gỗ 2024–2025.
- Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest).
- Bộ Công Thương – Báo cáo thường niên ngành gỗ.
- VietnamBiz, Vietnambiz.vn – Tin tức ngành gỗ, thuế Mỹ.
- World Bank, ITTO – Xu hướng thị trường gỗ toàn cầu.
- Tổng hợp data từ FINLINK RESEARCH TEAM.